Kim są Citizen Developers? Kto może tworzyć aplikacje bez programowania?

Dawniej, żeby zostać programistą, trzeba było skończyć studia informatyczne lub przynajmniej dobry kurs kodowania. Dziś aplikacje coraz częściej tworzą osoby, które w niewielkim stopniu „znają się na komputerach”. Umożliwiają to szybko rozwijające się platformy niskokodowe – low-code i no-code.

Z platform niskokodowych korzystają obecnie zarówno programiści, jak i inni specjaliści, którzy nie znają języków kodowania i nie potrafią programować, ale znają swoje procesy i wiedzą, jak je usprawnić. Ci pracownicy budują aplikacje wizualnie, z gotowych komponentów, metodą „przeciągnij i upuść”. W ten sposób w organizacji powstaje nowa rola – citizen developer, czyli programista obywatelski, który sam tworzy narzędzia potrzebne mu w codziennej pracy. 

Jak stworzyć aplikację bez programowania?

Tworzenie aplikacji bez programowania umożliwiają obecnie platformy low-code i no-code. Oba narzędzia eliminują tradycyjne programowanie, ale różnią się elastycznością i zaawansowaniem. Na platformach no-code powstają raczej proste narzędzia, a na platformach low-code również rozbudowane środowiska zgodne ze standardami działów IT w zakresie bezpieczeństwa i integracji.

• Platforma low-code to środowisko programistyczne, w którym aplikacje tworzy się głównie w graficznym interfejsie, ale w razie potrzeby rozbudowuje standardowym kodem. To rozwiązanie zapewnia elastyczność i kontrolę nad detalami. Sprawdza się podczas budowy zarówno prostych, jak i złożonych aplikacji biznesowych oraz integracji z istniejącymi systemami organizacji.
• Platforma no-code to system projektowania oprogramowania, który pozwala tworzyć aplikacje nawet osobom nietechnicznym, bez pisania kodu. Prosty interfejs i praca metodą „przeciągnij i upuść” pozwalają w pełni graficznie ułożyć logikę biznesową i skrócić wdrożenie do minimum. Ze względu na pracę z wyłącznie gotowymi komponentami platformy tego typu mają jednak ograniczone zastosowanie.

Low-code kontra no-code

Kim są citizen developers – programiści obywatelscy?

Skoro aplikacje buduje się z gotowych „klocków”, coraz częściej za tworzenie oprogramowania biorą się osoby spoza działów IT, przede wszystkim przyszli jego użytkownicy, którzy potrzebują jakiegoś nowego narzędzia do swojej pracy. 

W Stanach Zjednoczonych ukuto nawet pojęcia „citizen development” i „citizen developer” – „programista obywatelski”, czyli pracownik, który samodzielnie buduje potrzebne mu aplikacje, bez angażowania profesjonalnych programistów i czekania na wolne zasoby w dziale IT. 

Przykład citizen devs w akcji

Jednym z najbardziej znanych i pionierskich przykładów „obywatelskiego programowania” jest aplikacja przygotowana przez pracowników urzędu miejskiego w Nowym Jorku. 

We współpracy z firmą Unqork urzędnicy nowojorskiego magistratu w ciągu zaledwie 72 godzin uruchomili na platformie niskokodowej system do zarządzania kryzysowego w czasie pandemii COVID-19. Narzędzie identyfikowało ogniska zakażeń, wskazywało obszary miasta z dużą liczbą chorych i ostrzegało mieszkańców przed przebywaniem w nich oraz informowało o dostępnej pomocy.

Dlaczego citizen developers częściowo zastępują programistów?

Platformy niskokodowe powstały, żeby skrócić czas tradycyjnego programowania i pomóc deweloperom szybciej dostarczać nowe rozwiązania biznesowe, których rynek pilnie potrzebuje. Dzięki nim rozbudowane programy powstają już nie w kilka miesięcy, ale w najwyżej parę tygodni. A zamiast czekać na pełny cykl programistyczny, organizacje testują nowe pomysły od razu na działającym prototypie, oszczędzając mnóstwo zasobów, także finansowych.

Argumentami za citizen development są także szersze motywacje, m.in.:

• Konieczność odciążenia działu IT – dzięki platformom niskokodowym zespoły techniczne zyskują przestrzeń na złożone projekty i strategiczne zadania, zamiast zajmować się każdym potrzebnym formularzem czy prostym workflow. Wiele organizacji może w ten sposób zmniejszyć zasoby potrzebne na utrzymanie działu IT.
  
• Presja biznesowa na digitalizację – dzisiejszy rynek wymusza automatyzację procesów biznesowych i integrację systemów. Rzemieślnicze projekty IT nie nadążają za potrzebami przyspieszania i usprawniania pracy. Według raportu No-Code Poland 2025 już 77% firm planuje skorzystać z low-code lub no-code w ciągu najbliższego roku. 
  
• Demokratyzacja tworzenia oprogramowania. Na platformach niskokodowych aplikacje projektują użytkownicy biznesowi – ci, którzy znają swoje procesy najlepiej, m.in. sprzedawcy, marketerzy czy specjaliści HR. Nie tracą czasu na czekanie, aż dział IT znajdzie zasoby na realizację pomysłu, tłumaczenie złożonych procesów programistom, testowanie i feedback.

Przykładem polskiej platformy niskokodowej jest platforma nAxiom. Z bardziej znanych światowych rozwiązań wymienić można OutSystems, Power Platform Microsoftu, czy Mendix.

Jakie aplikacje tworzą citizen developers?

Platformy low-code umożliwiają budowę szerokiego zakresu narzędzi dla biznesu, od prostych formularzy po zaawansowane systemy obsługujące złożone procesy w skali całej organizacji. Platforma nAxiom udostępnia również zestaw gotowych aplikacji, których najczęściej potrzebują firmy, m. in: 

• Elektroniczny obieg dokumentów – system nAxiom DMS – pozwala zdigitalizować korespondencję, tworzenie i przepływ umów, faktur czy wniosków. System automatycznie kieruje dokumenty do właściwych osób według ustalonych reguł, skraca tym samym czas realizacji spraw i pozwala ograniczyć zużycie papieru.
• Środowisko HR – obejmuje zestaw aplikacji wspierających działania kadrowe: od rekrutacji i wdrożenia pracownika, przez obsługę urlopów, aż po zarządzanie szkoleniami i certyfikatami. Integracja wszystkich tych procesów w jednym miejscu ogranicza powielanie danych i potrzebę komunikacji mailowej. 
• Analiza Ryzyka – aplikacja nAxiom – służy do identyfikowania, oceny i monitorowania ryzyka operacyjnego. Uwzględnia wymogi regulacyjne branży i usprawnia procesy m.in. dzięki automatycznym powiadomieniom i raportom. 

Poza tym citizen developers we współpracy z programistami tworzą także systemy CRM, narzędzia do zarządzania projektami i zadaniami, systemy helpdesk IT czy aplikacje wspierające kontrolę jakości, obsługę zamówień czy logistykę, a także rozszerzenia już używanych rozwiązań. 

Jak wygląda tworzenie aplikacji bez programowania?

Citizen developer pracuje w graficznym edytorze platformy. Przeciąga gotowe komponenty, np. pola formularzy, tabele, listy, wykresy, i układa z nich interfejs aplikacji. Potem definiuje reguły biznesowe: np. kto zatwierdza wniosek, kiedy system wysyła powiadomienie, jakie dane przepływają między etapami procesu itd. Kod powstaje w tle, czyli platforma automatycznie tworzy i obsługuje bazę danych, konfiguruje środowisko działania i uruchamia aplikację. Gotowe rozwiązanie twórca publikuje jednym kliknięciem, od razu może też wdrożyć potrzebne zmiany.

Dział IT nie musi brać udziału w tworzeniu aplikacji, chyba że citizen developer potrzebuje bardziej złożonej funkcjonalności. Wtedy programista (lub sam citizen developer ze wsparciem narzędzi AI) dopisuje fragment kodu w SQL, C# czy JavaScript i rozszerza aplikację poza gotowe komponenty.

Zobacz, jak łatwo w kilku prostych krokach możesz stworzyć dowolną aplikację na platformie low-code, ograniczając czas potrzebny na jej budowę i uruchomienie nawet do kilku tygodni.

Budowa aplikacji low-code

Podsumowanie

Platformy low-code przenoszą tworzenie aplikacji bliżej biznesu. Nowe narzędzia tworzą citizen developers – programiści obywatelscy, bez pisania kodu, oczekiwania na zasoby IT i uruchamiania pełnego cyklu programistycznego. Poza tym aplikacje budują te osoby, które później na co dzień z nich korzystają. Ponieważ dobrze rozumieją procesy, szybciej, a niekiedy lepiej przekładają potrzeby na maksymalnie użyteczne rozwiązania. A w organizacji zamiast nowych stanowisk w dziale IT powstają nowe narzędzia, które ułatwiają i przyspieszają pracę.

FAQ:

1. Czy aplikacje tworzone bez programowania są bezpieczne?

Tak, o ile platforma służąca do ich budowy spełnia wymagania działów bezpieczeństwa w organizacjach. Każde rozwiązanie technologiczne w organizacji powinno zapewniać kontrolę dostępu, szyfrowanie danych i zgodność z regulacjami.

2. Kim są citizen developers i gdzie pracują?

To pracownicy spoza działu IT, którzy tworzą aplikacje na własne potrzeby. Funkcję citizen developers pełnią osoby z działów biznesowych organizacji, np. HR, sprzedaży czy marketingu. 

3. Jakie są główne zalety platform low-code?

Najważniejsze korzyści związane z low-code to krótszy czas i niższe koszty wdrożenia nowych narzędzi oraz większa dostępność nowych technologii dla osób bez doświadczenia programistycznego.